Polityka energetyczna a potencjał rozwoju energetyki wiatrowej w Polsce

Polityka energetyczna a potencjał rozwoju energetyki wiatrowej w Polsce
Autor Julia Pietrzak
Julia Pietrzak26 października 2023 | 9 min

Polityka energetyczna a rozwój energetyki wiatrowej to kluczowe zagadnienie determinujące przyszłość zielonej transformacji w Polsce. W artykule analizujemy strategie rządowe, cele klimatyczne i wsparcie finansowe dla farm wiatrowych. Oceniamy potencjał rozwoju tego sektora oraz bariery prawne hamujące inwestycje. Przedstawiamy też prognozy odnośnie udziału energii wiatrowej w miksie energetycznym.

Kluczowe wnioski:
  • Polityka energetyczna rządu może znacząco przyspieszyć bądź spowolnić rozwój mocy wiatrowych.
  • Cele klimatyczne UE wymagają zwiększenia udziału OZE, co sprzyja energetyce wiatrowej.
  • Odpowiednie wsparcie finansowe i legislacyjne jest kluczowe dla nowych inwestycji.
  • Moc zainstalowana turbin wiatrowych w Polsce ma potencjał wzrostu.
  • Prognozy wskazują na stopniowy wzrost udziału wiatru w miksie energetycznym.

Rządowe strategie wspierające rozwój energetyki wiatrowej

Polityka energetyczna państwa odgrywa kluczową rolę w kształtowaniu przyszłości sektora energetyki wiatrowej w Polsce. Rząd poprzez strategie energetyczne i stosowne regulacje prawne może stwarzać warunki zachęcające do rozwoju mocy wytwórczych opartych na energii wiatru lub wręcz przeciwnie - wprowadzać bariery utrudniające nowe inwestycje. Przykładem pozytywnego wsparcia było wprowadzenie systemu zielonych certyfikatów, z kolei przyjęta w 2016 roku ustawa odległościowa, ograniczająca możliwość lokalizacji nowych turbin wiatrowych w pobliżu zabudowań mieszkalnych, spotkała się z krytyką środowisk branżowych.

Aktualne dokumenty strategiczne, takie jak Polityka Energetyczna Polski do 2040 r., w niewielkim stopniu odnoszą się do perspektyw rozwoju energetyki wiatrowej, koncentrując się na innych elementach miksu energetycznego. Tymczasem odpowiednie zachęty ze strony państwa mogłyby przyspieszyć inwestycje w nowe moce wytwórcze energetyki wiatrowej, która ma niewątpliwie duży, jeszcze niewykorzystany potencjał.

Zielone certyfikaty jako przykład skutecznego wsparcia

W latach 2005-2018 głównym mechanizmem wspierającym rozwój odnawialnych źródeł energii, w tym energetyki wiatrowej, był system zielonych certyfikatów. Pozwolił on na znaczny wzrost produkcji energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych i osiągnięcie przez Polskę unijnego celu 15% udziału OZE w finalnym zużyciu energii brutto w 2020 r.

Dzięki temu mechanizmowi moc zainstalowana farm wiatrowych w Polsce wzrosła z 276 MW w 2005 r. do ponad 6 GW pod koniec 2018 r., co oznacza ponad 20-krotny wzrost. Pokazuje to, że odpowiednio skonstruowane regulacje mogą skutecznie stymulować rozwój danego sektora energetyki, przynosząc wymierne efekty w postaci zwiększenia mocy wytwórczych.

Wpływ polityki klimatycznej na rynek energii z wiatru

Polityka klimatyczna Unii Europejskiej, zakładająca głęboką dekarbonizację gospodarki i osiągnięcie neutralności klimatycznej do 2050 r., tworzy presję na transformację systemów energetycznych państw członkowskich w kierunku modelu niskoemisyjnego. Oznacza to stopniowe odchodzenie od węgla na rzecz źródeł odnawialnych, w tym energetyki wiatrowej. Presja ta będzie rosła wraz z zaostrzaniem unijnej polityki klimatycznej i celów redukcyjnych.

Transformacja systemu elektroenergetycznego zgodnie z założeniami Europejskiego Zielonego Ładu będzie wymagała ogromnych nakładów inwestycyjnych. Szacuje się, że do 2030 r. niezbędne inwestycje w nowe moce wytwórcze ze źródeł odnawialnych mogą sięgnąć nawet 80-100 mld euro. Oznacza to olbrzymią szansę dla rozwoju sektora energetyki wiatrowej, która może odegrać coraz większą rolę w bilansie energetycznym Polski.

Wpływ systemu handlu emisjami EU ETS

Jednym z głównych filarów europejskiej polityki klimatycznej jest system handlu uprawnieniami do emisji EU ETS. Wprowadza on stopniowo rosnącą cenę za emisje CO2, co przekłada się na wzrost kosztów wytwarzania energii elektrycznej z paliw kopalnych. Tym samym energetyka wiatrowa zyskuje przewagę konkurencyjną na rynku energii.

Podwyższanie cen emisji CO2 w systemie EU ETS będzie zatem działać na korzyść niskoemisyjnych źródeł odnawialnych takich jak wiatr. Może to stymulować nowe inwestycje w moce wiatrowe, które dzięki temu mechanizmowi zyskają przewagę nad energetyką konwencjonalną.

Czytaj więcej: Wiatraki morskie - jak przeciwdziałają zmianom klimatycznym i globalnemu ociepleniu?

Cele energetyczne i wsparcie finansowe farm wiatrowych

Aby energetyka wiatrowa mogła się dynamicznie rozwijać, kluczowe jest stworzenie odpowiednich mechanizmów wsparcia dla inwestorów zainteresowanych budową farm wiatrowych. Może to obejmować zarówno regulacje prawne, jak i instrumenty finansowe.

Jednym z najważniejszych czynników są długoterminowe cele energetyczne wyznaczane przez rząd, określające docelowy udział OZE, w tym energetyki wiatrowej, w miksie energetycznym. Zwiększenie tego udziału musi iść w parze z odpowiednim wsparciem.

Kluczowe znaczenie mają też systemy wsparcia finansowego dla nowych inwestycji, np. ulgi podatkowe, dopłaty do cen energii czy dostęp do preferencyjnych kredytów. Tylko w ten sposób możliwe będzie przyciągnięcie kapitału do budowy i modernizacji farm wiatrowych na dużą skalę.

Wyzwania legislacyjne i finansowe

Niestety w ostatnich latach w Polsce zarówno cele OZE, jak i systemy wsparcia uległy osłabieniu, co negatywnie wpłynęło na dynamikę rozwoju mocy wiatrowych. Kluczowym wyzwaniem jest więc przywrócenie skutecznych mechanizmów finansowych, legislacyjnych i administracyjnych, dzięki którym inwestycje wiatrowe znów staną się opłacalne.

Potencjał energetyczny wiatru w Polsce

Polityka energetyczna a potencjał rozwoju energetyki wiatrowej w Polsce

Potencjał teoretyczny energii wiatru w Polsce szacuje się na ok. 25 GW mocy zainstalowanej. Oznacza to, że przy obecnym poziomie ok. 6,5 GW wykorzystujemy zaledwie część dostępnego potencjału. Lokalizacje o największych zasobach wiatru znajdują się m.in. na północnym wybrzeżu i w pasie wyżyn środkowej Polski.

Biorąc pod uwagę postęp technologiczny turbin wiatrowych oraz sprzyjające uwarunkowania przestrzenne, istnieją możliwości co najmniej podwojenia obecnie zainstalowanych w Polsce mocy wytwórczych opartych na energii wiatru. Oznacza to ok. 10-15 GW potencjału wzrostu, który mógłby zostać wykorzystany przy odpowiednich regulacjach ze strony rządu.

Nowe obszary rozwoju mocy wiatrowych

Szczególne perspektywy rozwoju energetyki wiatrowej wiążą się z lokalizacjami morskich farm wiatrowych na Bałtyku. Podpisane ostatnio umowy przyłączeniowe stanowią podstawę dla budowy kilku gigantycznych inwestycji o łącznej mocy 8-10 GW do 2040 r. Będą one miały istotny udział w realizacji celu neutralności klimatycznej.

Również rozwój mniejszych turbin wiatrowych przyłączanych do sieci dystrybucyjnej może przyczynić się do zwiększenia mocy zainstalowanej. Jednak w tym przypadku kluczowe są odpowiednie uregulowania dotyczące warunków przyłączenia do sieci elektroenergetycznej.

Bariery prawne hamujące rozwój mocy wiatrowych

Na drodze do pełnego wykorzystania potencjału energetyki wiatrowej w Polsce stoi jednak szereg barier o charakterze legislacyjnym i administracyjnym. Ograniczają one możliwości lokalizacji i budowy nowych farm wiatrowych, a tym samym negatywnie wpływają na dynamikę rozwoju całego sektora.

Do największych przeszkód należy kontrowersyjna ustawa odległościowa z 2016 r., wprowadzająca tzw. zasadę 10H, czyli minimum 10-krotności całkowitej wysokości turbiny od zabudowań mieszkalnych. To nadmiernie restrykcyjna regulacja, która w praktyce uniemożliwia lokalizację nowych turbin na znacznych obszarach kraju.

Problemem są również przewlekłe procedury administracyjne, brak miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego uwzględniających energetykę wiatrową, a także niejasne przepisy dotyczące warunków przyłączenia farm wiatrowych do sieci elektroenergetycznej.

Rekomendacje zmian legislacyjnych

Aby odblokować potencjał rozwojowy sektora, niezbędna jest liberalizacja prawa, obejmująca m.in. złagodzenie zasady 10H, uproszczenie procedur administracyjnych, czy też jasne reguły przyłączania nowych mocy do sieci. Pozwoliłoby to na znaczący wzrost inwestycji w lądowe i morskie farmy wiatrowe.

Prognozy rozwoju energetyki wiatrowej w polskim miksie energetycznym

Według prognoz przedstawionych w najnowszej Polityce Energetycznej Polski, udział energii z wiatru w krajowym zapotrzebowaniu na energię elektryczną ma wzrosnąć z ok. 9% w 2020 r. do ok. 15% w 2030 r. i nawet 28% w 2040 r. Oznacza to niemal potrojenie produkcji energii elektrycznej z turbin wiatrowych.

Aby jednak te ambitne cele zostały zrealizowane, konieczne jest stworzenie korzystnych regulacji prawnych i mechanizmów wsparcia dla nowych inwestycji wiatrowych. Tylko wtedy możliwy będzie dynamiczny rozwój mocy zainstalowanej i znaczący wzrost udziału energetyki wiatrowej w miksie energetycznym Polski.

Rok 2020 2025 2030 2040
Udział energii z wiatru w zapotrzebowaniu na energię elektryczną w Polsce ok. 9% ok. 12% ok. 15% ok. 28%

Jak wynika z powyższych prognoz, już za 5 lat udział wiatru w polskim miksie elektroenergetycznym powinien wzrosnąć o około 1/3 w porównaniu ze stanem obecnym. Natomiast w perspektywie 2040 r. może być blisko trzykrotnie wyższy niż w 2020 r. i sięgnąć niemal 30%. Byłby to znaczący postęp na drodze do czystej, zeroemisyjnej gospodarki.

Morskie farmy wiatrowe jako kluczowy element transformacji

Na wzrost znaczenia energetyki wiatrowej w miksie ele

Podsumowanie

W artykule przeanalizowaliśmy zależności między polityką energetyczną państwa a perspektywami rozwoju energetyki wiatrowej w Polsce. Kluczową rolę odgrywają tu rządowe strategie i cele wyznaczające kierunki transformacji systemu elektroenergetycznego oraz instrumenty wsparcia dla inwestorów. Polityka klimatyczna UE również tworzy presję na modernizację sektora energii, co sprzyja OZE. Mimo dużego potencjału, rozwojowi energetyki wiatrowej nie sprzyjają jednak obecne bariery legislacyjne. Aby w pełni wykorzystać ten potencjał, niezbędne są zmiany regulacji prawnych oraz mechanizmy finansowania nowych inwestycji.

Jak pokazano, odpowiednio ukierunkowana polityka energetyczna i system wsparcia mogą dynamizować rozwój mocy wiatrowych, prowadząc do zwiększenia ich udziału w miksie energetycznym kraju. Z kolei bariery administracyjne i brak zachęt inwestycyjnych wyhamowują ten proces. Stąd też kluczowe są decyzje rządu dotyczące legislacji i instrumentów finansowych stymulowania OZE.

Przedstawione w artykule dane wskazują, że przy sprzyjających warunkach regulacyjnych i wsparciu ze strony państwa, udział energetyki wiatrowej w krajowym zapotrzebowaniu na energię elektryczną mógłby wzrosnąć nawet trzykrotnie w perspektywie do 2040 r. Byłby to znaczący krok w kierunku realizacji celów polityki klimatyczno-energetycznej UE.

Podsumowując, odpowiednio ukierunkowana polityka energetyczna, wsparta instrumentami legislacyjnymi i finansowymi, może w znaczący sposób przyśpieszyć rozwój mocy wiatrowych w Polsce. Pozwoli to lepiej wykorzystać ich duży, niewykorzystany dotąd potencjał i umocnić pozycję energetyki wiatrowej w krajowym miksie energetycznym.

5 Podobnych Artykułów

  1. Źródła energii słonecznej - odnawialne, ekologiczne, darmowe | Najlepsze sposoby wykorzystania
  2. Nowe technologie dla wiatraków morskich - testy innowacyjnych rozwiązań,efektywność eksperymentów.
  3. Solarna energia w kosmosie - jak działają panele słoneczne na satelitach i statkach kosmicznych?
  4. Zwiedzanie farm wiatrowych na wybrzeżu - turystyka przybrzeżna i atrakcje
  5. Wiatraki morskie - atrakcje edukacyjne i turystyczne regionu
tagTagi
shareUdostępnij artykuł
Autor Julia Pietrzak
Julia Pietrzak

Jestem doświadczonym inżynierem z branży fotowoltaicznej. W artykułach dzielę się wiedzą na temat najnowszych technologii, optymalizacji systemów PV oraz aspektów technicznych. Moje teksty są merytoryczne i napisane prostym, zrozumiałym językiem.

Oceń artykuł
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
Ocena: 0.00 Liczba głosów: 0

Komentarze(0)

email
email

Polecane artykuły